Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου 2009

Η άνοιξη του ελληνικού κινηματογράφου και άλλα οξύμωρα σχήματα.

Είναι διαδεδομένο εδώ και κάτι χρόνια, η κατοχυρωμένη δημοσιογραφία να κατασκευάζει ανεύθυνα σχήματα-πυροτεχνήματα. Άλλο ένα είναι και αυτό περί άνοιξης, άνθισης και λοιπών μεταφυσικών κολακευμάτων του ελληνικού κινηματογράφου. Όχι δε θέλω να μειώσω με αυτές τις θέσεις τις αριστουργηματικές ελληνικές ταινίες που είδαμε αυτή την περίοδο. Όμως τόσο ο Λάνθιμος, ο Τσίτος, ο Κούτρας, αλλά και οι υπόλοιποι αξιοποίησαν (μόνο) τα δικά τους ταλέντα και τις προσωπικές τους ικανότητες για να ποιήσουν της δημιουργίες τους. Και αν η παραγωγή των συγκεκριμένων ταινιών επετεύχθη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αυτό είναι περισσότερο τυχαιοκρατικό παρά στηριζόμενο σε κάποιος απτούς αιτιοκρατικούς παράγοντες.


Πρωτίστως πρέπει να αντιληφθούμε πως η Τέχνη δεν έχει εθνική ταυτότητα. Η Τέχνη είναι πανανθρώπινη, απευθύνεται καθολικά, ανεξαρτήτως των δημογραφικών χαρακτηριστικών του εκάστοτε κοινού. Και αν κάποιος επιθυμούσε μια εθνικότροπη κατάταξη της Τέχνης ανάλογη του γλωσσικού αλφαβήτου, τότε θα ήταν χρήσιμη η παρακάτω διαπίστωση: «Η Τέχνη γεννάται απ’ την ανεξέλεγκτη ορμή και ώθηση μιας μύχιας ανησυχίας, ενός ή περισσότερων ατόμων, που πασχίζει να βρει έκφραση σε κάποιο απτό καλλιτεχνικό πεδίο έκφρασης. Όμως αυτές οι ωθήσεις, οι ανησυχίες και τα ερεθίσματα, που βρίσκονται στη βάση της πυραμίδας της καλλιτεχνικής δημιουργίας, είναι άυλα, και ως τέτοια, άυλα δηλαδή στοιχεία, είναι ανεξάρτητα του γλωσσολογικού φορμαλισμού του εκάστοτε έθνους.» Ασφαλώς, το πρωτόλειο υλικό που μορφώνει τον αόρατο έσω κόσμο μας, και προφανώς και του καλλιτέχνη, είναι η πραγματικότητα που τον περιβάλλει. Η πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβάνεται το εξωτερικό μάτι, είναι το πρωτογενές υλικό βάση του οποίου το εσωτερικό μάτι απεικονίζει τον νέο υποκειμενικό του κόσμο. Και μόνο αν δεχτούμε κάπως αυθαίρετα και απλουστευτικά να τεμαχίσουμε την πραγματικότητα σε εθνικά γεωγραφικά χωράφια, μπορούμε να επιδώσουμε κάποιον εθνικό χαρακτήρα στην Τέχνη.


Η ταινία όμως εκτός από Τέχνη, είναι και οικονομικό προϊόν. Και μάλλον το ακριβότερο καλλιτεχνικό προϊόν. Και τον οικονομικό χαρακτήρα του, τον εντοπίζω στη διαδικασία παραγωγής του, αλλά και σε αυτή της διάθεσης του. Ωστόσο στα πλαίσια του κειμένου θα αναφερθούμε στη διαδικασία της παραγωγής. Μια ταινία για να παραχθεί χρειάζεται οικονομικά κεφάλαια. Τα οποία διατίθενται είτε από κάποιον ιδιώτη, είτε από την Πολιτεία. Η οικονομική χρηματοδότηση από τους ιδιώτες είναι ένα γενικόλογο κεφάλαιο, που δεν έχει κάποιο νόημα να το συζητήσουμε την παρούσα στιγμή. Ασφαλώς και εξαρτάται από την κινηματογραφική παιδεία του εκάστοτε ιδιώτη, αλλά και κυρίως από τα επενδυτικά κίνητρα που παρουσιάζει η χρηματοδότηση μιας συγκεκριμένης ταινίας. Τα επενδυτικά κίνητρα καθορίζονται από την προδιαγραφόμενη εμπορική επιτυχία της ταινίας, η οποία με τη σειρά της καθορίζεται από τις προτιμήσεις και την κινηματογραφική παιδεία του κοινού. Αλλά ας επιστρέψουμε στα κεφάλαια που αντλούνται από την Πολιτεία, τα οποία αποτελούν (θεωρητικά) ένα μεγάλο ποσοστό της χρηματοδότησης. Η διάθεση των κεφαλαίων απ’ την Πολιτεία, ως προς τον τρόπο αλλά και την ποσότητα, ρυθμίζεται απ’ τη συγκεκριμένη (κινηματογραφική) νομοθεσία του εκάστοτε έθνους. Αν ανατρέξουμε στα σχετικά νομοπλαίσια της Ελλάδος είναι εύκολο να αντιληφθούμε τον ελαττωματικό τρόπο με τον οποίο θεωρητικά υποβοηθάται η παραγωγή μιας ταινίας. Αλλά και να διαπιστώσουμε το ανεφάρμοστο του νόμου. Ένας καλλιτέχνης βάσει της εθνικότητας του, ή καλύτερα της χώρας στην οποία δραστηριοποιείται, είναι αναγκασμένος να λειτουργήσει –ή καλύτερα να υφίσταται- εντός των εθνικών του νομοπλαισίων. Και να λοιπόν πως υφίσταται ελληνικός κινηματογράφος! Όχι ως προς την Τέχνη, η οποία όπως είπαμε είναι πανανθρώπινη, παγκόσμια και πανσυμπαντική! Αλλά ως προς την υλοποίηση και την παραγωγή, η οποία δεν είναι καλλιτεχνική διαδικασία. Αλλά επιχειρηματική! Και να ο λόγος που οι ελληνικές ταινίες είναι φτωχές. Όχι ως προς τη σύλληψη και την Τέχνη τους, αλλά ως προς την παραγωγή τους.


Έτσι η ορθολογικά δίκαιη ύπαρξη των «πολιτικά» δραστήριων «Κινηματογραφιστών στην Ομίχλη», μόνο άνοιξη του ελληνικού κινηματογράφου δε σημαίνει. Για αυτούς που τους αρέσουν τα οξύμωρα σχήματα, σημαίνει βαρυχειμωνιά. Καθώς αυτή η ύπαρξη τους, υποκαταστάτρια των συνδικαλιστικών οργάνων, υποκινείται απ’ την καταναγαστικότητα του σχηματισμού μιας συλλογικότητας που θα έρθει σε μετωπική σύγκρουση με τα μηχανιστικά γρανάζια, τη νομοθετική μεμβράνη και το εξουσιοδοτημένο σύμπλεγμα που συγκροτούν αυτό που λέμε ελληνικός κινηματογράφος!Και όχι την Τέχνη.


Επιτρέψτε μου να πω πως με τη μη ανάλογη κινητοποίηση του κινηματογραφικού κοινού, και την έλλειψη της στοιχειώδους κινηματογραφικής παιδείας αργεί να ξημερώσει…Γιατί αν η Πολιτεία δε θέλει να χρηματοδοτήσει, ο επόμενος άμεσος χρηματοδότης είμαστε εμείς!

3 σχόλια:

elafini είπε...

Για τους λάτρεις των Ost

Decade’s 20 Best Ost

Lev Davidovich Landau είπε...

Πανανθρώπινες και πανσυμπαντικές σταθερές είναι μόνο οι φυσικές σταθερές (ταχύτητα του φωτός, ακτίνα της γης κ.α.) και όχι ανθρώπινα δημιουργήματα που γεννιούνται κάτω από συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες και δεδομένα χωροχρονικά πλαίσια. Η αντίληψη που έχει ο καθένας μας για το τί εστί τέχνη και τα κριτήρια βάσει των οποίων την προσεγγίζει δεν είναι προϊόντα θεϊκής επιφοίτησης, αλλά αποτέλεσμα μιας πολύπλευρης διαδικασίας που συντελείται σε ένα διυποκειμενικό και πολιτισμικά χρωματισμένο πλαίσιο. Άλλη αντίληψη έχει ο δυτικός αστός για την τέχνη και άλλη ο ασιάτης αγρότης.
Οι γενικόλογες πανοικουμενικές τοποθετήσεις αναφορικά με ένα καλλιτεχνικό προϊόν, αν δεν γίνονται προς άγραν εντυπώσεων, ηχούν μάλλον έωλες και κενές.

Lev

kioy είπε...

@Lev Davidovich Landau
Καλησπέρα σου!

Γράφω "Η πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβάνεται το εξωτερικό μάτι, είναι το πρωτογενές υλικό βάση του οποίου το εσωτερικό μάτι απεικονίζει τον νέο υποκειμενικό του κόσμο."

Σε αυτό το χωρίο προσπαθώ να αναδείξω τη συσχέτιση πραγματικότητας, και συνεπώς κοινωνικοιστορικοχρονολογικου πλαισίου, με τον άνθρωπο και τον δημιουργό. Όμως το εσωτερικό εργοστάσιο της σκέψης, ανησυχίας, παρόρμησης αισθάνομαι πως δεν "περιορίζεται" σε μια άκρως συγκεκριμένη αιτιοκρατική νομοτέλεια. Σαφώς είναι στοιχείο των κοινωνικοιστορικών πλαισίων να γεννούν ή καλύτερα να διαμορφώνουν ανθρώπους. Και συνεπώς και τα δημιουργήματα τους. Και την Τέχνη τους, αν την ορίζεται χειρουργικά ως "το δημιούργημα του ανθρώπου". Όμως από την άλλη, είναι και ο ίδιος ο άνθρωπος που επεμβαίνει στο κοινωνικοιστορικό του πλαίσιο, διαμορφώνοντας το. Και συνεπώς λειτουργώντας έξω από αυτό. Κάτι που στα μάτια μου είναι πιο συμβατό με τη ρευστή και συζητήσιμη εικόνα που έχω για την καλλιτεχνική διαδικασία.

Χαιρετώ! Ευχαριστώ για το "χρήσιμο" σχόλιο-τοποθέτηση σας...