Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου 2014

Eyes Wide Shut



Σκηνοθεσία: Stanley Kubrick
Παραγωγή: England / Usa / 1999
Διάρκεια: 159'


Είμαστε στο δρόμο μας. Περπατάμε στο δρόμο μας. Ακολουθούμε τον δρόμο μας. Όμως οι δρόμοι δεν είναι στοιχεία ούτε της πολεοδομίας ούτε της αρχιτεκτονικής. Οι δρόμοι μας διαμορφώνοναι από την πίστη μας σε αυτούς. Το γεγονός ότι υπάρχουν δρόμοι, και το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε αυτούς, οφείλεται σε μια απόφαση πίστης. Και αυτού του είδους οι αποφάσεις επιδρούν δραστικά στις αισθήσεις και τις επιθυμίες μας. Η γωνία της σκέψης μας καθορίζει σημαντικά τον τρόπο που προσλαμβάνουμε τον κόσμο. Κατά κάποιον τρόπο όταν βρισκόμαστε στο δρόμο μας, δηλαδή στο μέρος που επινοήσαμε με την πίστη μας, βρισκόμαστε με κλειστά τα μάτια, πιο γενικά, με υποτροφικές τις αισθήσεις. Αν κάτι εναντιωθεί σε αυτή την πίστη, αν κάτι προκαλέσει ένα πλήγμα ικανό να την μετατοπίσει/αμφισβητήσει, τότε οι αισθήσεις ξαφνιάζονται, ανοίγουν απότομα τα μάτια. Ανοίγουν σαν να κοιμόντουσαν. Αυτό που τους αποκαλύπτεται είναι άγνωρο. Τοπίο άγνωρο, έξω από τον ομφαλό της πίστης. Από αυτό το άνοιγμα των βλεφάρων μοιάζει να εισέρχονται άφθονα και επιθετικά μόρια φωτός. Φως που παρέμενε έξω απ' τα μάτια για πολύ καιρό και που τώρα εισβάλει αδέξια, επιθετικά, λεηλατικά. Τραχύ φως. Ήμασταν τυφλοί και ξαφνικά τυφλονόμαστε. Δεν γνωρίζουμε πως να αντιδράσουμε σε αυτή τη νέα τυφλότητα. Ενίοτε αντιδρούμε αντανακλαστικά. Χτυπιόμαστε. Σπρώχνουμε τον εαυτό μας προς το φως. Καθιστούμε πιο σφοδρό το χτύπημα. Η πίστη μας έχει κλονιστεί. Θέλουμε να απομακρυνθούμε από αυτή. Θέλουμε να αποσπαστούμε από το νανούρισμα που μας είχαμε επιβάλλει. Αυτό θέλουμε. Για αυτό ο νέος χώρος δεν μας αποκαλύπτεται ποτέ ολόκληρος. Ποτέ φυσικά. Μας αποκαλύπτεται σαν αντιχώρος της πίστης μας.


Είναι πλέον σαν να υπάρχουν δύο χώροι. Από τη μία ο γνώριμος, ο ζωτικός μας χώρος μέσα στους πρώην προστατευτικούς κόλπους της πίστης, και από την άλλη ο νέος χώρος, ο εντελώς νέος και ξένος χώρος, που αδόκιμα αποκαλούμε ως αντιχώρο της πίστης. Σχηματίζονται δίπολα. Η έννοια του αντίθετου έλκει. Εμείς στην πραγματικότητα δεν βρισκόμαστε πουθενά. Είμαστε η έννοια του αντίθετου. Η συνοριακή γραμμή. Ούτε εδώ, ούτε εκεί. Είμαστε φοβισμένοι προς τη "νέα" χώρα και αισθανόμαστε προδομένοι από την "παλιά" χώρα. Για να άρουμε αυτή τη συνθήκη οι πόλοι πρέπει να καταστραφούν, να γίνουν ένας τέλειος κύκλος. Όμως εμείς παραμένουμε το πέρασμα που χωρίζει και που καθιστά τους χώρους ξεωριστούς.


Κι αν ο κόσμος της πίστης μας καταρρίπτεται αυτό συμβαίνει επειδή υπήρχε χάρις την πίστη μας σε αυτόν. Η πίστη μας όμως έχει κλονιστεί. Κι εμείς αιωρούμαστε σε μια μετέωρη κατάσταση. Κι αυτό γιατί όταν καταρρίπτεται ο κόσμος/δρόμος της πίστης μας δεν γινομάστε μέρος του φωτός που μας αποκαλύπτεται, είμαστε μόνο εξωτερικοί παρατηρητές. Προτιμούμε τη σκιά παρά το φως. Κατά κάποιο τρόπο είμαστε ηδονοβλέπτες. Το νέο φως αποκαλύπτει την σαθρότητα των παραδοχών μας, αλλά εμείς, όντας σε κατασταση σύγχυσης, οργιζόμαστε σε βάρος του κόσμου μας και όχι της πίστης μας σε αυτόν. Οργιζόμαστε σε βάρος του πρότερου βίου μας. Νιώθουμε κάτι που μοιάζει με προδοσία κι επιθυμούμε να αυτοδικήσουμε. Θέλουμε να εκδικηθούμε όλα όσα υπομείναμε, όλα όσα επιλέξαμε, και πλέον αποδείχτηκαν ελλειματικά. Είναι ένα αίσθημα αυτοδικίας που μας παρακινεί στο νέο χώρο. Στον αντιχώρο της πίστης. Νιώθουμε σαν να ανταποδίδουμε ένα χτύπημα με τη στάση μας αυτή. Για αυτό δε βρισκόμαστε στ' αλήθεια ποτέ ολόκληροι στον αντιχώρο της πίστης. Νιώθουμε ότι διαπράττουμε ένα έγκλημα όταν βρισκόμαστε εκεί. Ότι βρισκόμαστε σε μια περιοχή απαγορεμένη. Γεγονός που μας τροφοδοτεί μ' ένα αδιάρρηκτο αίσθημα ενοχής. Κι αυτό το αίσθημα ενοχής μας υπενθυμίζει διαρκώς την προγενέστερη ταυτότητά μας. Μας επαναφέρει στις ριζες μας. Εν τέλει μένουμε πάντα ξένοι προς το νέο χώρο, όποιος κι αν είναι αυτός. Δε μπορούμε να μετέχουμε, κρυφοκοιτάμε. Η διαμονή μας, χωρίς καμία φυσικότητα, είναι μια πλάνη. Όχι συνουσία. Καμία μύηση. Καμία φυσικότητα. Παραμένουμε ξένο σώμα προς την θερμοκρασία και προς τις τελετές του νέου χώρου/αντιχώρου.

Πρέπει να είσαι το μυστήριο, δε μπορείς να είσαι απλά μέρος αυτού.

Η σύγχυση εντείνεται. Η συνοριακή γραμμή, το διαρκές ου-χώρος, η διπολικότητα. Συμειώσεις που υπογραμμίζονται. Τα μάτια μας θέλουν να κλείσουν ξανά. Είναι αποδιοργανωμένα. Αποπροσανατολισμένα. Και δεν ξέρουν προς τα που να κλείσουν.

Εναλλακτικά:

Ο άντρας έφτασε εκεί με την δύναμη της επιβολλής
Η γυναίκα με το χάρισμα του ονείρου
Είναι ξένοι μεταξύ τους
Πασχίζουν αιώνες να συναντηθούν
Δεν τα καταφέρνουν
Όταν τελικά συναντιούνται
Ο ένας από τους δύο πεθαίνει


Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014

A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence




Σκηνοθεσία: Roy Andersson
Παραγωγής: Sweden / Germany / Norway / France 2014
Διάρκεια: 101’

Ένα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί, συλλογιζόμενο την ύπαρξή του. Ναι, αυτό είναι ένα πράγμα που μπορεί να κάνει ένα περιστέρι. Ο άνθρωπος όχι. Το βάρος του ανθρώπου θα έσπαγε το κλαδί κι ο άνθρωπος θα έπεφτε και δε θα μπορούσε να συλλογιστεί την ύπαρξή του. Όταν αναφέρομαι στο βάρος δεν εννοώ βέβαια τις φυσικές ιδιότητες της μάζας. Το βάρος δεν είναι μάζα. Δε σπάει μόνο κλαδιά. Αυτό το είδος βάρους στο οποίο αναφέρομαι έχει να κάνει με την έκφραση, τους μορφασμούς, την παρουσία στον χώρο. Αυτό το βάρος εκτονώνει, απωθεί, εξοντώνει, εξουθενώνει κυρίως απωθεί. Απώθηση: η βασική αιτία της κίνησης.

Αλλά αν προς χάριν του κειμένου, εμπιστευόμασταν τον Μίλαν Κούντερα και όλα όσα λέει περί της ελαφρότητας του είναι, το ερώτημα που προκύπτει, είναι ποια μετασχηματιστική διαδικασία προσδίδει αυτό το βάρος στον άνθρωπο; Τι κάνει τον άνθρωπο βαρύ; Δύσκαμπτο; Γέρο; Τι τον καθιστά περιφερόμενο ερείπιο; Γελοίο κι ανυπόφορο μέσα στους κόσμους που παρελαύνει; Δυσάρεστο θέαμα και αποκρουστικό για τον ίδιο του τον εαυτό; Αποκαμωμένο και αντικείμενο χλεύης για τους άλλους;

Όσο κι αν ακούγεται υπερβολικό, αυτό είναι το πορτραίτο –το πορτραίτο του ερωτήματος- των ανθρώπων στο εξαιρετικής ακρίβειας καραβάνι πλάνων του Roy Andersson: ένας ανέμπνευστος θίασος αποτελούμενος από κατά φαντασία ηθοποιούς και κουρασμένους θεατές, –θυσία για τον θάνατο. Στις μαζικές τους συνευρέσεις προσπαθούν να διασκεδάσουν την πλήξη τους. Όμως το μοναδικό αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας είναι η υπογράμμιση της πλήξης. Και πάλι αναδύεται ως κάτι οικουμενικό: Η θλίψη, η πλήξη, η αδυναμία σαν παγκόσμια, σαν συμπαντική ανθρώπινη ουσία του είναι. Και καθετί οικουμενικό βρίσκει τον τρόπο να εξαγνίζει, να λυτρώνει, να μαλακώνει. Αυτός είναι και ο λόγος που όλες αυτές οι ανθρώπινες φιγούρες βαρβαρότητας, καθώς ξετυλιγεται το φιλμ μαλακώνουν, λιώνουν στα μάτια σου, γίνονται συμπονετικά φώτα μέσα σ’ ένα σκοτάδι που παρ’ ότι δεν μπορείς να δεις, γνωρίζεις ότι υπάρχει.

Υποπτεύομαι όμως πως δεν έχω κάνει κανένα βήμα προς το ερώτημα που έθεσα στην προ-προηγούμενη παράγραφο. Αλλά προς τα πού πρέπει να κατευθυνθούμε; Η ειρωνεία του Roy Andersson είναι και πανέξυπνη και αναπάντεχη και διαρκής. Και κατευθύνεται μάλλον προς αυτή την πλευρά της σκέψης: από ένα σημείο κι έπειτα ο άνθρωπος συμβιβάζεται με την ιδέα ότι υπάρχει, παύει να αντιμετωπίζει τον εαυτό του ως ύπαρξη, αρχίζει να τον αντιμετωπίζει σαν γεγονός. Ως ύπαρξη ο άνθρωπος είναι κάτι ολικό. Ως γεγονός δεν είναι παρά το ίχνος της ύπαρξης του. Ο άνθρωπος δίνει βαρύνουσα σημασία σ’ αυτό το ίχνος. Ενδιαφέρεται για τα ίχνη, και στα πλαίσια αυτού του ενδιαφέροντος εγκαθιδρύει ως νομοτέλειες αξιώματα που έχει θεσπίσει αυθαίρετα. Αυτά τα αξιώματα προσανατολίζονται στην ομαλή ροή της ζωής και την τακτοποίηση της ανθρώπινης εμπειρίας βάσει κάποιων κοινώς αποδεκτών κανόνων. Κανόνες όπως αυτοί της ανθρώπινης εργασίας, του χρόνου ως επινοημένο σύστημα (ρολόι), των αποδεκτών τρόπων συμπεριφοράς, του χρήματος, δεν είναι παρά ορισμοί στα πλαίσια μιας κατασκευής που συνολικά ορίζεται ως πραγματικότητα. Ο άνθρωπος δείχνει μια υπερβολική πειθαρχία και ευαισθησία προς αυτές τις έννοιες, παρά το γεγονός ότι κάθε κανόνας δεν είναι παρά μια σκιά τραγικότητας πάνω στην αβαρή και άυλη ύπαρξη. Επί της ουσίας ο άνθρωπος επιλέγει να σκοτώνει οποιαδήποτε πτυχή εσωτερικότητας καταπιέζεται από το προαναφερθέν σύστημα επιβολής. Εν τέλει ο άνθρωπος καταλήγει ομοίωμα του εαυτού του, όμως όχι πιστό. Παραμορφώνεται. Κυρτώνει. Αποκτά βάρος. Ακόμα κι αν το έχει λησμονήσει μοιάζει να υποφέρει απ’ αυτό: Για να βρεθεί εντός πραγματικότητας βρίσκεται εκτός αλήθειας. 

-στον σιεΝ "Στ." ανταλΟυ-

Σάββατο, 13 Δεκεμβρίου 2014

La guerre est finie

Σκηνοθεσία: Alain Resnais
Παραγωγή: France / Sweden /1966
Διάρκεια: 121'


Αν υπάρχουν δύο έννοιες που θέτονται σταθερά προς διερεύνηση στον κινηματογράφο του Alain Resnais αυτές είναι η μνήμη και ο χρόνος.

Ωστόσο, αν θέλουμε να προχωρήσουμε, θα πρέπει να αποβάλλουμε κάθε επικρατέα λαϊκή χροιά που συνοδεύει τις παραπάνω έννοιες. Στο σινεμά του Resnais η μνήμη δεν αφορά την ανάκληση συγκεκριμένων χρονικών τμημάτων-γεγονότων που έχει βιώσει ένα υποκείμενο. Κι αυτό γιατί ο χρόνος στο σινεμά του Γάλλου auteur δεν είναι διακριτός και συνεπώς δεν είναι ούτε απομονώσιμος.

Ο χρόνος, εδώ, αποτελεί ίσως τη μοναδική έγκυρη (μη) σταθερά. Ή για να το θέσω αλλιώς την μοναδική εγκύρως ζώσα σταθερά. Που δεν είναι σταθερά. Γιατί ο χρόνος είναι μεταβλητός. Αδιάκοπος. Αδιάστατος. Και ως αδιάκοπος κι αδιάστατος είναι και αδιαπέραστος. Ο χρόνος δεν μπορεί να έχει περάσει, να έχει παρέλθει. Δεν έχει παρελθόν για να μπορούμε να το ανασύρουμε. Ο χρόνος μόνο έρχεται. Έρχεται και έρχεται. Αδιάκοπα. Αυτό είναι ο χρόνος. Αυτό που έρχεται. Κι αυτή η πρόταση δεν αφορά κάποια δικαίωση της μελλοντολογίας. Κάθε άλλο. Δηλαδή όταν λέμε ότι ο χρόνος είναι αυτό που διαρκώς έρχεται, δεν εννοούμε αυτό που θα έρθει. Αλλά αυτό που έρχεται. Αυτό που από παντού έρχεται. Από αυτή την άποψη το παρελθόν δεν είναι παρελθόν. Είναι εδώ. Είναι τώρα, γιατί συνεχιζει να έρχεται εφόσον συνεχίζει να έρχεται. Οι έννοιες του παρελθόντος και του μέλλοντος ισοπεδώνονται στο σινεμά του Resnais. Υποκαθιστόνται απο ένα άχρονο τώρα. Κι αυτό το άχρονο τώρα είναι όλος ο Χρόνος.

Από αυτή τη θέση μπορούμε να εξετάσουμε κάπως διαφορετικά τη μνήμη. Δηλαδή κάπως έτσι: η χωροθέτηση του υποκειμένου σε σχέση με αυτό που όσον αφορά τη φαινομενικότητα έχει συμβεί, και όσο αφορά τον Χρόνο συνεχίζει να συμβαίνει. Ωστόσο δεν θα έπρεπε να παραλείψουμε πως αυτή η θέση δεν αφορά κάτι παγιωμένο ή κάτι σταθερό. Αφού τα συμβάντα, όντας ζώντα, συνεχίζουν να συμβαίνουν, κινούνται και έρχονται, σαν Χρόνος, όπως και το ίδιο το υποκείμενο κινείται και έρχεται μέσα σε αυτά, αφού από την άποψη της οντολογίας, ο ίδιος ο άνθρωπος, το ίδιο το υποκείμενο είναι Χρόνος, δηλαδή κάτι που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση και εναλλαγή, κάτι αδιάστατο, όψεις που στην αντίπερα όχθη, στο μικροσκόπιο της ψυχολογίας τοποθετούν το άτομο σε αυτό που κλινικά θα αποκαλούταν ως σύγχυσης. Και παρ' ότι έχουμε κάνει μεγάλα άλματα μέσα σε μία μόλις παράγραφο θα ήθελα να κρατήσουμε αυτή την έννοια: σύγχυση.

Και λέω να κρατήσουμε αυτή την έννοια, τη σύγχυση, γιατί πάνω σε αυτή την έννοια πατάει και η συγκεκριμένη ταινία του Resnais, όπως τόσες και τόσες άλλες ταινίες του δημιουργού -χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το Hiroshima mon amour- δηλαδή το πώς ο άνθρωπος διαχειρίζεται ή προκαλεί την σύγχυση μέσα στην οποία βρίσκεται. Είναι λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο φανερό, βάσει των παραπάνω, πως όταν μιλάμε για διαχείριση της σύγχυσης μιλάμε για την διαχείριση του ανθρώπινου χρόνου, ή ακριβέστερα για την διαχείριση του ανθρώπου ως χρόνου, και συνεπώς της μνήμης ως κομβικό σημείο συναρμογής της οντικής εκδοχής του χρόνου με την ολική διάστασή του. Αν όμως η ολική διάσταση του χρόνου εμπερικλύει την οντική διάσταση του χρόνου είναι δυνατόν η μνήμη να ειδωθεί σαν σημείο τομής και όχι απλά σαν μια υποκειμενική προσθήκη/πρόσθεση; Μάλλον αυτό το ερώτημα έρχεται να εντείνει το φαινόμενο της σύγχυσης. Και η μνήμη μοιάζει με αυτό που ανακινεί τον άνθρωπο μ' έναν φρενήρη ρυθμό θέτοντας τον αναπόδραστα μέσα στην αλλόκοτη καρδιά της ύπαρξής του. Όπου βρίσκεται εντελώς αποπροσανατολισμένος.

Κι εδώ έρχεται ο άνθρωπος που θέλει να σταθεί πάνω από αυτή τη σύγχηση. Υπεράνω. Που θέλει να σταθεροποιηθεί. Να πατήσει στέρεα. Έτσι, αρχίζει να στήνει φράγματα σε ότι προκαλεί την σύγχυση. Στον χρόνο ως Χρόνο. Ως κάτι ανεξέλεγκτο και αδιάστατο. Στον άνθρωπο ως Χρόνο. Η πιο προσφιλή τακτική του ανθρώπου είναι να αρχίσει να παραιτείται οντολογικά-υπαρξιακά από την ανθρώπινη α-διάστασή του, την α-διάσταση που τον ριχνει μέσα στο χαοτικό επέκεινα του Χρόνου. Και για να συμβει αυτη η παραίτηση ο άνθρωπος μοιάζει πρόθυμος να βάλει τον εαυτό το μέσα σε ρόλους, σε τμήματα υποζωής. Σε ρούχα και χώρους-χρόνους με δεδομένες διαστάσεις, υποτμήματα του συνολου. Γιατί μέσα στους ρόλους η ύπαρξη καθοριζεται από τις υποχρεώσεις και από τις ανάγκες του ρόλου. Μ' αυτόν τον τρόπο ο ίδιος ο άνθρωπος σταδιακά φιμώνει την ανεξέλεγκτη κίνηση και εναλλαγή. Σταθεροποιείται. Απορροφάται από το περιεχόμενο του ρόλου του. Γίνεται ο ίδιος ο ρόλος του. Δηλαδή όχι ένας ολόκληρος άνθρωπος. Άλλα ενα τμήμα. Κάτι σταθερό. Κάτι ακλόνητο. Κάτι που παύει να έρχεται. Που παύει να κινειται. Κάτι που υποκινείται. Κάτι που κινείται βάσει εξισώσεων και δυνάμεων που δρουν πάνω του με συνέπεια. Κάτι που συνεπώς δεν είναι Χρόνος. Κάτι που αποκόβεται απ' το χάος για να πάρει μορφή, μια υποθετική ζωή, κατασκευασμένη, ας την ορίσουμε ως μετα-ζωή. Έτσι η έννοια του χρόνου, χωρίς να παύει να υφίσταται, γίνεται λιγότερο λεηλατική και λιγότερο επώδυνη.


Όμως κι αυτοί οι ρόλοι, τα υποτμήματα ζωής, τοποθετούνται μέσα στον Χρόνο, γιατι δεν υπάρχει αλλού για να τοποθετηθούν. Το ερώτημα που πλέον προκύπτει, είναι πώς ένα άτομο μπορεί να αλληλεπιδράσει ταυτόχρονα και με τη μετα-ζωή αλλά και με τη ζωή, μέσα στα οποία βρίσκεται αναπόφευκτα; Ή για να το θέσω αλλιώς, πως μπορεί να επανενώσει αυτό το χάσμα, αυτή τη διαίρεση που έχει επιβληθεί από τη μοίρα του ανθρώπου;

Ο Alain Resnais, τοποθετεί αυτή την ταινία μέσα σ' έναν χρονικό ορίζοντα 2 ημερών. Ωστόσο αυτή η εξωτερικότητα του χρόνου μένει απαρατήρητη. Ο χρόνος κι εδώ, κυρίως ελέω του πρωταγωνιστή του, και της σύγχυσης μέσα στην οποια τελεί, είναι χαοτικός. Ο Yves Montand υποδύεται έναν πολιτικό πράκτορα. Ασχολείται με την πολιτική. Η πολιτική, θα πίστευε κανείς, πως θα όφειλε να είναι ο πιο ανοικτός χώρος. Καθώς αφορά την ολική σχέση του ανθρώπου με τα πράγματα και τα φαινόμενα που τον περιβάλλουν. Κι αφού τα φαινόμενα και τα πράγματα είναι διαρκώς ευμετάβλητα -ως εκδοχές του Χρόνου- έτσι κι αυτη η σχέση θα όφειλε να είναι ταχύρρυθμη, αδιάστατη και εξωφρενικά μεταβλητή. Αυτό όμως που ισχύει στην πραγματικότητα, κι αυτό που σχολιάζει ο Γάλλος auteur, είναι εντελώς αντίθετο. Οι άνθρωποι στρέφονται προς την πολιτική, όχι για να διερευνήσουν της παραπάνω σχέσεις, αλλά για την ωμή επιβολή της άποψης, της μίας άποψης, της ακλόνητης άποψης, που δεν είναι παρά θάνατος, που δεν είναι παρά η εμμονική στάση του ανθρώπου να τιθασεύει το χάος μέσα στο οποίο βρίσκεται. Επιβάλλοντας κανόνες και νόμους της δικής του ατομικής. Αυτό το φαινόμενο καυτηριάζεται έντονα και σ' αυτη την ταινία όπου βλέπουμε ανθρώπους, σίγουρους και βέβαιους για τα πάντα, να προσπαθούν να επιβάλλουν αυτή την βεβαιότητα, μόνο και μόνο για να βρεθούν εγγύτερα και σθεναρότερα στην χώρα της αυταπάτης.


Από την άλλη όμως ο Resnais στον ήρωα του, σε αντίθεση με όλους τους άλλους χαρακτήρες της ταινίας, βρίσκει έναν ιδανικό ήρωα. Έναν ακόμα άνθρωπο βουτηγμένο στη φρίκη της Χιροσίμα. Βουτηγμένο στη φρίκη της ανθρώπινης ιστορίας. Ή για να το πούμε αλλιώς, στη φρίκη της ανθρώπινης εξιστόρησης. Καθώς η ιστορία, όπως σε όλες τις ταινίες του σκηνοθέτη, δε νοείται ως κάτι παρελθοντικό, παρά ως χρόνος, παρά ως κάτι που συνεχιζει να έρχεται. Ο ήρωας επιθυμεί να διερευνήσει όλες αυτές τις σχέσεις. Στην ουσια περιδινίζεται μέσα στο χάος που τον φροντίζει. Κι αν παίρνει ρόλους, τους ρόλους του πολιτικού, του επαναστάτη, του σύντροφου, του ακτιβιστή, του εραστή, του συντηρητικού, δεν είναι για να διεκδικήσει κάποιες σταθερές συντεταγμένες, αλλά για να απορροφήσει και να συσχετιστεί με όλες τις απόψεις. Όχι μόνο με το χάος ως χάος, ως αυτοψία, αλλά και με τις προεκτάσεις του χάους, το αντι-χάος των ανθρώπων, το αντι-χάος που βρίσκεται ήδη μέσα στο χάος, γιατί δεν μπορεις να βρίσκεσαι πουθενά αλλού παρά στη ζωή ή σε αυτό που πρωτίστως αποκαλέσαμε ως Χρόνο και κατά συνέπεια ως μνήμη.

Κι αυτος ο ήρωας, όπως μάλλον αυτό το κείμενο, ως είναι πιθανό, βρίσκεται σε απόλυτη σύγχυση. Δεν ισορροπεί πουθενά. Δεν προβλέπει ούτε την επόμενη κίνησή του. Θα περίμενε κανεις ότι κάτι τέτοιο θα τον καθιστούσε ευάλλωτο στους κόλπους της μετα-ζωής του ανθρώπου. Όμως κάθε άλλο. Αυτή η σύγχυση είναι και η αρμονία του. Και δεν είναι αρμονία μόνο με μια αφηρημένη και διαταρραγμένη ιδέα ύπαρξης. Αλλά αρμονία και με αυτό που αποκαλέσαμε ως μετά-ζωή. Γιατί εν τέλει Χρόνος είναι αυτό που έρχεται. Αυτό που απο παντού έρχεται. Και μνήμη είσαι Εσύ. Δηλαδή δεν έχεις μνήμη. Είσαι μνήμη. Είσαι αυτό που επιτρέπει στον χρόνο να έρχεται. Και ταυτόχρονα είσαι μνήμη, ο δικός σου ερχομός, η οντική σου φορά, μέσα στον αδιάστατο Χρόνο. Κι αυτή η φορά, η ταυτόχρονη φορά, ή η εμφολευμένη φορά, είναι και η αρμονία.


Κυριακή, 26 Οκτωβρίου 2014

Moartea domnului Lazarescu



Σκηνοθεσία: Cristi Puiu
Παραγωγή: Romania / 2005
Διάρκεια: 150'

"Η Oδύσσεια του Κυριου Λαζαρέσκου" είναι μια ταινία για τον χαμένο χρόνο. Κι όταν λέω χαμένο χρόνο δεν εννοώ τον χρόνο που ξοδεύεται αβίαστα, ανάλαφρα, άσκοπα. Άλλα τον χρόνο που ξοδεύεται αναπόφευκτα και σκόπιμα για την επίτευξη κάποιου στόχου. Βέβαια αυτός ο χαμένος χρόνος είναι υπέρογκα δυσανάλογος, και εντελώς ασυσχέτιστος με τον προς επίτευξη στόχο. Είναι ο χρόνος που αφορά μια πυραμίδα απο διαδικασίες και προϋποθέσεις, φαινομενικά καταναγκαστικές, ενταγμένες σ' αυτό που περιγράφουμε με τον γενικό όρο γραφειοκρατία, στις οποίες πρέπει να συμμορφωθείς ούτως ώστε να φτάσεις στην πολυπόθητη πηγή.


Τι είναι όμως αυτό που καθιστά τη γραφειοκρατία και τους διαδικαστικούς χρόνους αναγκαίους και αιώνια διατηρητέους, αν κατά γεγνική ομολογία μέσα σε αυτούς τα άτομα υποφέρουν και ταπεινώνονται; 


Ο Cristi Puiu κινηματογραφεί με μια γραφή ντοκουμέντο. Τοποθετεί την ιστορία στη Ρουμανία. Οι πληγές του Βαλκανικού χώρου, αν και δεν τοποθετούνται ποτέ σε πρώτο πλάνο, είναι διαρκώς ορατές. Η ανέχεια σε σχέση με τις βορειοευρωπαικές χώρες ή ακόμα και τις μεσογειακές χώρες, οι σκιές από τις συνεχείς πολεμικές επιχειρήσεις στον Βαλκανικό χώρο, στοιχεία της παράδοσης όλο αγκάθια που καταπιεζουν την σκέψη στο σύγχρονο περιβάλλον, είναι η βάση αυτής της ταινίας, που διαποτίζει τον πυρήνα της και συνεπώς και τους χαρακτήρες της. Ως αποτέλεσμα αυτού του τραυματικού σκηνικού οι άνθρωποι εμφανίζονται πληγωμένοι, απ' το παρελθόν, αλλά και με πληγές που συνεχίζουν να σκάβονται, δέκτες τεράστιων φορτίων πόνου και ταπείνωσης, πόνου που δεν υποφέρεται, κι αφού δεν υποφέρεται μετεξελίσσεται σ' ένα γενικό μίσος, μίσος πρόθυμο να ανταποδωθεί προς κάθε κατεύθυνση.


Κι εδώ έρχεται το φαινόμενο της γραφειοκρατίας. Αν και διαισθάνομαι πως η γραφειοκρατία δεν είναι ο ακριβής όρος. Αν για την πραγματοποίηση μιας απλής ανάγκης, μιας απλής διεργασίας προστίθονται δεκάδες ενδιάμεσες διαδικασίες, τότε, αναλόγως της σημαντικότητας των αναγκών, αυτές οι εντελώς τυπολατρικές διαδικασίες αποκτούν μια βαρύνουσα σημασία. Συνεπακολούθως, οι εκάστοτε αρμόδιοι αυτών των διαδικασιών, αποκτούν μια τεράστια εξουσία για την πλήρωση των αναγκών. Στο σύμπαν της ταινίας του Cristi Puiu ο πρωταγωνιστής, ο κύριος Λαζαρέσκου για μια απλή εγχείρηση περνάει από δεκάδες, κάθε λογής αρμόδιους, νοσοκόμες, τραυματιοφορείς, ιατρούς κάθε είδους, ιατρούς κάθε νοσκοκομείου, ασκούμενους ιατρούς, διευθυντές, παρκαδόρους, γραμματείς. Και σε κάθε σταδιο γνωρίζει την ταπείνωση. Γιατί οι αρμόδιοι σε κάθε διαδικασία που -φαινομενικά- απαιτείται για να κάνει την εγχείρησή του ένας απλός άνθρωπος μοιάζουν να αντλούν μια τεράστια ικανοποίηση μονάχα απ' το εξής γεγονός: ότι είναι απαραίτητοι για κάποιον κι ότι αυτός ο κάποιος εξαρτάται απ' αυτούς. Μάλιστα, η επαγγελματική τους ιδιότητα -που μοιάζει να τρέφεται απ' το ψυχολογικό σύνδρομο κατωτερότητας-, αλλα και η καθ' όλα εγκεκριμενη διαδικασία, νομιμοποιεί αυτό το παράταιρα εγωκεντρικό αίσθημα. Κι εδώ έρχεται το φορτιο πόνου και μίσους το οποίο αναφέραμε πριν. Δεδομένου αυτού, οι άνθρωποι, στο σύμπαν της ταινίας, από τη μία κάνουν τα πάντα για να οχυρώσουν τη θέση τους μέσω της σημαντικότητας που προσδίδουν σ' αυτές τις αχρείαστες διαδικασίες. Ούτως ώστε να αισθάνονται αρχοντικοί! Κι από την αλλη μεταχειρίζονται την εξουσία τους εντελώς ναρκισιστικά. Ανταποδίδοντας την ταπείνωση που οι ίδιοι έχουν δεχθεί. Κάτι που γίνεται σχεδόν αντανακλαστικά. Καθόλου συνειδητά. Το μίσος κάνει τους άνθρωπους αιχμηρούς. Όπου ακουμπήσουν κόβουν. Ομως αυτή η εγωκεντρικη μεταχείριση της εξουσίας δεν επουλώνει τις πληγές. Αντιθέτως τις καλλιεργεί. Τις αναπαράγει. Ο καθένας χρησιμοποιεί την ιδιότητα της αυθεντίας, στο δικό του πεδίο, όχι για να εξυπηρετήσει, αλλά για να ταπεινώσει τον άλλο, καλλιεργώντας εκούσια ή ακούσια το παράδοξο του άνισου. Και ο κόσμος συνεχίζεται μέσα στην τελειότητά του...


Τρίτη, 16 Σεπτεμβρίου 2014

Dolls




Σκηνοθεσία: Takeshi Kitano
Παραγωγή: Japan / 2002
Διάρκεια: 114'

"Εγώ θα 'μαι δίπλα σου σιωπή, σιωπή,
άρωμα, άρωμα, δεν θα συνηθίζω να σκέφτομαι,

δεν θα 'χω λόγια, δεν θα 'χω πόθους
θα συνηθίζω μόνο ν' αγαπώ"
Alfonsina Storni

Στο πατάρι, μέσα σε κούτες που τις χτυπά η υγρασία, έχω όλα τα παιχνίδια των παιδικών μου χρόνων. Όταν ανάβω το κερί βλέπω τα παιχνίδια σπασμένα. Ελαττωματικά. Ακατάλληλα για χρήση. Έχουν υποστεί σε βάθος την κακή μεταχείριση. Την αδεξιότητα του οικείου. Έχουν αφεθεί δίχως άλλο στα εκτενή βασανιστήρια της αγάπης.

Ποιος μπορεί να σε κάνει να υποφέρεις περισσότερο, εκτός από μένα;
Προχωράμε μαζί. Όμως το μαζί έχει περάσει από τόσα μέρη, από τόσα συναισθήματα που είναι και λίγο χώρια.

Δεν είμαι σε πένθος.
Είμαι πένθιμος.

Μαλακώνουν τα χέρια, μαλακώνουν τα πρόσωπα όταν η καρδιά λύνεται από τα φρικτά συναισθήματα που της κρατάνε το χέρι.

Το να σου αφιερώνομαι είναι μια κατάσταση απέραντη. Σου αφιερώνομαι αλλά δε μου ανήκεις. Τι είναι αυτό που μας ενώνει, αφού δε μπορεί να μας χωρίσει;

Πένθος σημαίνει υπομονή χωρίς προσδοκία.

Η μοναξιά τελειώνει εκεί που χάνεται η επιθυμία, εκεί που αρχίζει η αφιέρωση.
Κι εκεί αρχίζει.

Ενωμένοι, χωριστοί και ολόκληροι.

Έχασα την όρασή μου. Όχι τον τρόπο να σε κοιτάω. Απέραντη η θάλασσα. Το κόκκινο σβήνει μέσα στο γαλάζιο.

Εγώ φταίω για όλα. Πρέπει να θρηνώ; Πρέπει να ευγνωμονώ;

Οι κούκλες βρέθηκαν ρημαγμένες. Αλλού το κεφάλι, αλλού τα πόδια, αλλού τα σώματα. Διαμελισμένες. Διαμελισμένες αλλά μαζί.

Παρασκευή, 12 Σεπτεμβρίου 2014

Trans-Europ-Express


Σκηνοθεσία: Alain Robbe-Grillet
Παραγωγή: France / Belgium / 1967
Διάρκεια: 105'



Θέλω να σκηνοθετήσω τον ήρωά μου.

Οι δημιουργοί υποβάλλουν τους ήρωες τους σε μια σειρά από δοκιμασίες μέχρι να τους επιβαιώσουν τον λόγο ύπαρξής τους. Αφού συμβεί αυτό, κινούν τους ήρωες υπομονετικά, ως άλλες μαριονέττες, βήμα-βήμα, ούτως ώστε να ιχνογραφήσουν την περιοχή που επιθυμούν να αποκαλύψουν μέσω αυτών. Υπάρχει μια σαδιστική στάση των δημιουργών απέναντι στους ήρωες. Σχεδόν μια σχέση βίας. Ο ήρωας ανήκει στον δημιουργό και μέσα στο ναό του πράττει καθ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση.


Στην πραγματικότητα οι ήρωες δεν είναι τόσο υποτακτικοί. Οι ήρωες είναι απρόβλεπτοι, μπορούν να γίνουν ατίθασοι. Όσο και αν οι δημιουργοί δεν θέλουν να το παραδεχτούν, όσο κι αν δεν θέλουν να κοντράρουν τον εγωκεντρισμό τους, ποντάρουν σ’ αυτά τα, θα έλεγες αυτόφωτα, στοιχεία των ηρώων. Ποντάρουν στη στιγμή που ο ήρωας θα αυθαιρετήσει. Που θα φερθεί με ασυδοσία. Άλλωστε το θαύμα –της δημιουργίας και όχι μόνο- συμβαίνει όταν οι ήρωες βρίσκουν τη δίοδο σε κάποια μυστική-κλειδωμένη κρύπτη του δημιουργού. Όταν αναδύουν στην επιφάνεια, μέσα από αυτό το πηκτό σκοτάδι, χειρονομίες και στάσεις που παραμένουν άγνωστες για το δημιουργό. Μια πραγματεία συμπεριφορών και μορφασμών για την οποία ο δημιουργός δε φέρει καμία ευθύνη. Στοιχεία ενός ευρύτερου σύμπαντος. Που αφού δεν αποτελούν αυστηρή ατομική ιδιοκτησία, μπορούν να ενώσουν τα άτομα σε κάτι πιο αφηρημένο και ταυτόχρονα πιο δομικό.


Από αυτή τη στιγμή, τη στιγμή που οι ήρωες αυθαιρετούν, ο δημιουργός παύει να έχει τα ηνία. Ο δημιουργός γίνεται και λιγάκι ο ήρωας του ήρωα του. Αφού ο ήρωας έχει τρυπώσει για τα καλά μέσα στα μύχια του. Οι ήρωες πλέον δεν λειτουργούν περισσότερο σπλαχνικά απ’ ότι τους έχουν φερθεί οι πατέρες τους. Έχουν ξεκλειδώσει την κρύπτη με τα δώρα και εξωρυγνύουν από εκεί μέσα όλα τα σωθικά. Χωρίς λεπτότητα. Χωρίς διάκριση. Τα νυστέρια των δημιουργών αχρηστεύονται. Η εξουσία αλλάζει χέρια. Ο δημιουργός αισθάνεται ευλογημένος, καθώς χωρίς να το κατευθύνει, συντελεί το θαύμα της αποκάλυψης. Ταυτόχρονα αισθάνεται ξεγυμνωμένος. Είναι γεμάτες ένταση οι σχέσεις των δημιουργών με τους ήρωες. Γεμάτες αμηχανία. Σχεδόν δεν κοιτιούνται στα μάτια αυτοί οι δύο.
Όταν η ταινία τελειώνει, ο δημιουργός και οι ήρωες αναστενάζουν με ανακούφιση. –Εσείς δε μπορείτε να το δείτε, βλέπετε τους τίτλους τέλους-. Έπειτα, ο δημιουργός και οι ήρωες μπορεί να μείνουν για χρόνια σε απόλυτη σιωπή, σ’ ένα εκτενές fade out, μέχρι να αποκαταστήσουν τη σχέση τους, μέχρι να συμφιλιωθούν, μέχρι να εξαλείψουν την μεταξύ τους αμηχανία.


Οι δημιουργοί χρειάζονται τους ήρωες. Οι ήρωες χρειάζονται τους δημιουργούς. Οι αφέντες χρειάζονται τους υπηρέτες. Οι υπηρέτες τους αφέντες. Όμως δε χρειάζεται να είναι κανείς δημιουργός, ήρωας, αφέντης, υπηρέτης, το ένα ή το άλλο.

Οι αληθινές ιστορίες είναι τόσο βαρετές.

Παρασκευή, 29 Αυγούστου 2014

Films 2013-2014

16.
Η Αιώνια Επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά

Έχουμε μάθει να εφαρμόζουμε γάντι την παλιά λαϊκή σοφία, που λέει: "Καλύτερα πουν'τος, παρά να τος". Σκηνοθετώντας την απουσία μας, προσπαθούμε να τροφοδοτήσουμε τους άλλους με μια έλλειψη που θα μας καταστήσει στο μέλλον θελκτικούς, επιθυμητούς, απαραίτητους.
Μιλλώντας για την ελληνική πραγματικότητα, έχουμε μάθει να γεμίζουμε το άδειο με άδειο. Μια απέραντη αδειοσύνη κοντολογίς. Το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι με τι αδειάζει το άδειο; Αδειάζει το άδειο;


15.
Under the Skin

Δόθηκαν σάρκες και δέρμα. Όμως δεν δόθηκε χώρος και χρόνος για να αναπτυχθεί αυτό το ον.
Σαρκοβόρο το κενό. Τα οστά θα 'πρεπε να 'ναι σκάλες που ανεβαίνουν στον ήλιο.
Όμως αυτή δεν έχει ηλικία. Ο θάνατος είναι ένα παιχνίδι για αυτούς που έχουν να θυσιάσουν.
Κάποιος είπε πώς είναι το πνεύμα που δίνει υπόσταση στην ύλη.
Πώς δεν υπάρχει το ένα ως προς το άλλο. Πώς είναι το ένα μαζί με το άλλο.
Μαζί, ειδάλλως καθόλου. Ούτε το ένα. Ούτε το άλλο.


14. Το Μικρό Ψάρι

Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό ψάρι. Το μεγάλο ψάρι τρώει τα μικρά ψάρια. Το μικρό ψάρι τρώει τα μεγάλα ψάρια. Ευρύχωρα που είναι τα ψάρια που τρώνε το 'να τ' άλλο. Δεν είναι θέμα μεγέθους. Πείνας ή επιβολλής. Είναι μάλλον το μόνο "παιχνίδι" που σου μένει αυτός ο κανιβαλισμός, όταν έχεις ήδη καταπιεί τη θάλασσα κι ότι σ' εμπεριέχει.


13. Thian zhu ding

Ο άνθρωπος ως μέρος ενός κόσμου που τον ξεπερνάει -φυσικό αξίωμα- και ενός κόσμου που δεν τον συμπεριλαμβάνει -κοινωνικό αξίωμα-. Ή η δικαίωση της πιο ολισθηρής μορφής βίας.


12. La Vénus à la fourrure

Η ηδονή του πόνου και η οδύνη του εξευτελισμού είναι δυο αρετές που οφείλεις να δοκιμάσεις. Αν θέλεις να φτάσεις στο βάθος της γύμνιας. Ο Roman Polanski μεταχειρίζεται τον διάλογο ενός σκηνοθέτη και μίας ηθοποιού -πρόσοφρο σχήμα- όπου οι λέξεις γίνονται από την μία οι άμυνες που ενδίδουν τη γύμνια, κι από την άλλη οι πληγές που την απεκδύουν. 


11. Paradies: Glaube

Ο παράδεισος δεν υπάρχει αν δεν πιστεύεις σε αυτόν. Κι αμά πιστεύεις, πάλι δεν υπάρχει.
Οι ανάσες των ζωντανών είναι ο ουρανός της κόλασης.

10. Le passé

Το παρελθόν, καταναγκαστικά, μας καθιστά σ' ένα βαθμό δεμένους με αυτά που έχουμε ζήσει. Αναπόφευκτα, το μέλλον δεν φτάνει σχεδόν ποτέ ολόκληρο σ' εμάς. Ή δεν φτάνουμε ποτέ ολόκληροι στο μέλλον. Σ' αυτή την απόσταση καθρεφτίζεται το προφίλ του θανάτου μας. 


9. The Grand Budapest Hotel

Δεν μπορείς να πεις καμία ιστορία γιατί όλες οι ιστορίες έχουν συμβεί. Όταν επιθυμείς να πεις μια ιστορία δε λες την ιστορία που επιθυμείς, αλλά την επιθυμία σου να μιλήσεις. Οι ιστορίες δεν βρίσκονται μέσα στις ιστορίες. Είναι έξω απ' αυτές. Μέσα σε ότι δε μπορεί να αποκτήσει περίγραμμα. Ιστορία είναι ο ρυθμός της ιστορίας. Το κόκκινο χρώμα που συναντάς στο δρόμο σου. Το χαμόγελο που κάνει το στόμα σου ν' ανοίγει. Το πρόσωπό σου να παραμορφώνεται. Η μυρωδιά του ξύλου. Ένα ζαχαροπλαστείο με τάρτες βανίλια φράουλα. Το αγόρι που θάβεται μαζί με τα μυστικά του. Ένα τραγούδι για αυτό που δεν υπάρχει. Δύο πατούσες διαφορετικές η μία από την άλλη. Το μέρος οπου κοιτάζει το βλέμμα μας, όταν το βλέμμα μας είναι το μέρος που κοιτάμε. 

8. Camille Claudel 1915

Λίγες μέρες από τη ζωή της Καμίλ Κλοντέλ. Έγκλειστης σε ψυχιατρικό άσυλο ανιάτων. Η ψυχιατρική δε βρίσκεται στα χέρια του ατόμου. Βρίσκεται στα χέρια της κοινωνικής πρακτικής. Και ως κοινωνικό εργαλείο ενδιαφέρεται για την μη-αναταραχή των σχέσεων και των ιστών που καθιστούν την κοινωνική οργάνωση απαραίτητη . Το ψυχιατρικό άσυλο αποτελεί χώρο συγκέντρωσης μη λειτουργικών και μη χρήσιμων για το σύνολο ανθρώπων. Η Καμίλ Κλοντέλ, μη υπολειπόμενη σε τίποτα, το κάθε άλλο, ανάμεσα σ' αυτούς που δε μπορεί να εμπνεύσει την αγάπη των άλλων. Γεγονός που θα την καθιστούσε και σημαντική και απαραίτητη προς αυτούς. Πολύτιμο κειμήλιο για την αγκαλιά τους.
7. Post Tenebras Lux
Μέσα στο τούνελ οι κραυγές των πουλιών γίνανε δέντρα και τα κλαδιά τους σχίζουν.
Σκοτεινή η πορεία του αίματος. Ένας πίνακας με υγρασία.
Στ' όνειρό μου σ' έψαχνα στη χαμηλή χλόη. Πεταμένα παιδικά βήματα, ήχοι από ξυράφια.
Οι οργασμοί μου είναι ένα συρματόπλεγμα όπου μπερδεύονται τα δάχτυλα του θεού.
Αν ο ουρανός φωτίζει τη γη, τον ουρανό ποιος τον φωτίζει;
Μέσα στη νύχτα οι ίσκιοι των δέντρων παραπατάνε στη θάλασσα. Την σκεπάζουν μέχρι τα γόνατα.
Σε ψάχνω στο σκοτάδι του τρένου που σπάει τα κόκκαλά μου.
6. Pozitia copilului
Η μαμά είπε στο παιδί θα παίξουμε ένα παιχνίδι: Θα πραγματοποιώ αυτό που επιθυμείς πριν το επιθυμήσεις. Η πραγματοποίηση των επιθυμιών δεν επέφερε καμία συγκίνηση στο παιδί. Στη συνέχεια το παιδί ούτε έπαιζε ούτε επιθυμούσε. Το παιδί άρχισε να μην επιθυμεί. Άρχισε να επιθυμεί την αντι-επιθυμία. Ούτως ώστε να δοκιμάσει τη χαρά του να μη συμβαίνει αυτό που επιθυμεί. Καμία χαρά. Καμία συγκίνηση. Μόνο απώλεια χαράς. Μόνο απώλεια συγκίνησης. Μόνο Χειμώνας. Τόσο καθοριστικό να είσαι παιδί των γονιών σου.

5. La vie d'Adèle

Ο Abdellatif Kechiche εκφωνεί το σχεδόν αυτονόητο, που ωστόσο η παραδοσιακή ηθική εμμένει στο να αποσιωπεί. Ότι η σεξουαλική συνεύρεση δύο ανθρώπων είναι ικανή να αναφέρει τέτοιο πάθος που να ενώσει ριζικά δύο ανθρώπους. Είναι επίσης δυνατό να αποτελέσει σεισμικό παράγοντα έντασης ικανής να μετατοπίσει τη θέση και τη σχέση δύο ανθρώπων με τα πράγματα και τη ζωή γενικότερα. Μάλλον στην πιο μεγαλεπήβολή του ταινία, ο Τυνήσιος σκηνοθέτης παρατηρεί από εγγύς απόσταση τους κύκλους και τις διακυμάνσεις των ανθρωπίνων σχέσεων. Δίνοντας έμφαση στο στάδιο της νιότης, όπου όλες οι συγκινήσεις και αισθήσεις φέρουν κάτι πρωτόγνωρο και ένα φορτίο ικανό να καθορίσει τον μετ' έπειτα ρυθμό της κίνησης ενός ανθρώπου στη ζωή. 


4. Nymphomaniac


Στον αστικό πολιτισμό φτιαχνουμε μια κάπως ορθολογιστική σχέση με την καθημερινότητα μας. Μοιάζουμε να ζούμε, όχι για να υπάρξουμε μέσα στη στιγμή που ζούμε, αλλά από απόσταση, ούτως ώστε να μπορούμε να κρίνουμε, να αναλύουμε, να αξιολογούμε, να επικρίνουμε αυτό που ζούμε, τη στιγμή που το ζούμε καθώς και ό,τι αυτό εμπεριέχει. Ζούμε δηλαδή, χωρίς να ζούμε, για να αναλύουμε αυτό που ζούμε. Μόνο αυτό εξημερώνει τις φοβίες μας, αλλά παράλληλα τις τρέφει κιόλας. Σκέτη ορθολογική διαστροφή. Αυτή τη διαστροφή, όσο κι αν ακούγεται οξύμωρο, απενεργοποιεί ο Trier στο Nymphomaniac. Όχι σοκκάροντας, όπως παραπλανούσε η διαφημιστική καμπάνια επί μήνες. Άλλα κάνοντας μια ταινία, και παρατίθοντας μέσα στην ίδια την ταινία το commentary της. Το απόλυτο κινηματογραφικό τρολάρισμα. Φέροντας τον θεατή σε μια αμηχανία-παράλυση, εντελώς διανοητική. Καθόλου σοκαριστική.


3. Gloria


Η νεότητα δεν έχει ηλικία. Αρκεί να φωνάζεις ακόμα τους στίχους των τραγουδιών. Αρκεί να παθιάζεσαι ακόμα με αυτό που ζεις τη στιγμή που το ζεις. Αρκεί να προσφέρεις δίχως άμυνες το κορμί σου στην ηδονή και τον πόνο. Αρκεί να μην αποκρύπτεις την κούραση αλλά να την αποταμιεύεις στην θέληση για ζωή. Αρκεί να σε λένε και λίγο Gloria.


2. Nebraska


Αυτός πέφτει στις ράγες με το κεφάλι, όταν το τρένο δεν είναι εκεί. Αλλά για να υπάρχουν ράγες, θα υπάρχει τρένο. Και που δεν πάει πουθενά, και που δεν υπάρχουν προορισμοί, είναι λόγος αυτός να μην παίρνουμε την κούρσα; Ερχόμαστε απ' το χώμα. Μέσα στο χώμα δεν υπάρχουν θησαυροί. Η γη είναι γεμάτη αρώματα.


 1. La grande bellezza


Ο άνθρωπος απ’ όπου κι αν προέρχεται, έχει ένα προσωπικό μερτικό στο παγκόσμιο φορτίο της θλίψης. Αυτό μας συμφιλιώνει. Μας κάνει να αγαπιόμαστε. Να έχουμε αγαπηθεί. Μια νοσταλγία που έχει διάρκεια και δε γνωρίζει λύτρωση. Πορευόμαστε στην ίδια πλευρά της ζωής.

Το μέλλον είναι υπέροχο.