Frozen River

Σκηνοθεσία: Courtney Hunt
Παραγωγής: USA / 2008
Διάρκεια: 97'

Η πρώτη κινηματογραφική απόπειρα της Courtrey Hunt(υπογράφει σενάριο και σκηνοθεσία) έρχεται με φόρα από τη φεστιβαλική της πορεία, με αποκορύφωμα το μεγάλο βραβείο στα Sundance. Για να συνεχίσει, "κλέβοντας" μια διπλή υποψηφιότητα(πρωτότυπου σεναρίου και α' γυναικείου) στα προσεχή oscars.


Τι είναι όμως το Frozen River; Το παγωμένο αίμα που κυλάει στις φλέβες της ζωής. Η ταινία εξελίσσεται στα σύνορα Καναδά-Αμερικής σε ένα μελαγχολικά χιονισμένο τοπίο. Η Ray(Melissa Leo) είναι μια μητέρα που μεγαλώνει μόνη τα δυο ανήλικα παιδιά της εντός ενός τροχόσπιτου. Κουβαλαέι τα χρέη μιας κοπιασμένης ζωής. Όμως ονειρεύεται, χωρίς να παραιτείται, τις πολυτελής βίλες των αστραφτερών καρτ ποστάλ! Η Lila, μια γηγενής Ινδιάνα, επίσης μητέρα. Ενός παιδιού που στερείται το δικαίωμα να κρατήσει στα χέρια της... Ζει και αυτή σε εξαθλιωτικές συνθήκες. Οι ζωές των δύο περιπλέκονται μυστήρια, και από κοινού επιδίδονται στη λαθραία μετακίνηση μεταναστών απ' τη μία πλευρά των συνόρων στην άλλη. Για να εκπληρώσουν αμφότερες τα όνειρα τους, αλλά και να εξασφαλίσουν την επιβίωση τους.

Η ταινία διατρέχεται από μια πολύ αξιόλογη θεματική. Τον πυρήνα της συνθέτουν σύγχρονα θέματα όπως η μετανάστευση, η άνιση μεταχείριση των φυλών, το πρόβλημα της επιβίωσης. Όλα όμως αναπτύσσονται τόσο χαμηλόφωνα, και χρωστούν τη θέση τους στο να αφηγηθούν εξ' ολοκλήρου τον βίο της πρωταγωνίστριας, της Ray. Η Ray είναι μια γυναίκα που πασχίζει για να τα φέρει πέρα. Και αυτή, όπως όλοι(χαρακτηριστικό παράδειγμα και ο πιτσιρίκος σε τόσο νεαρή ηλικία) γαλουχείται με τα πρότυπα του Αμερικάνικου ονείρου. Το οποίο θα γίνει και δικό της όνειρο. Και θα το κυνηγήσει! Για αυτό το όνειρο θα περάσει τη λεπτή γραμμή της παρανομίας. Η Courtney Hunt θα υπονομεύσει ξεκάθαρα όλη αυτή τη Δυτική κουλτούρα. Την κουλτούρα ενός κόσμου, που μέσα από το σύστημα αξιών που προβάλει, εξωθεί αναπόφευκτα το άτομο σε μη νόμιμες συμπεριφορές. Επίσης ξεκάθαρη είναι και η πρόθεση της δημιουργού να αμφισβητήσει το νόμιμο και το παράνομο, σε έναν κόσμο που οι σταθερές και το δίκαιο καθορίζονται αυθαίρετα και ανεξαρτήτως ημών. Παρ' όλα αυτά, το σενάριο παρουσιάζει μια εντόνως διηγηματική τάση με επίκεντρο την πλοκή, περιορίζοντας σε λεπτογραμμένες αναφορές όσα προείπα. Ίσως αυτό να είναι και η δύναμη του, αλλά πολύ πιθανόν και η αδυναμία του! Όλα είναι θέμα οπτικής!


Η Courtney Hunt κάνει μια φιλότιμη προσπάθεια πίσω από την κάμερα. Και έχει ως συμπαραστάτη την αξιοπρόσεκτη ερμηνεία της Melissa Leo. Τα χιονισμένα τοπία, σε συνδυασμό με τη διακριτική παρουσία της ευαίσθητης ηλικίας, ποτίζουν με μελαγχολικά συναισθήματα τη θέαση. Παρ' όλα αυτά η 44χρονή σκηνοθέτης αδυνατεί να βρει ισορροπημένο τόνο στη φωνή της. Οι σεκάνς αναπτύσσονται με έναν εξαιρετικά αναχρονιστικό και επιπόλαιο τρόπο. Συνδυάζοντας το δράμα, την αγωνία, τα πολιτικά σχόλια και το μελό με αναμενόμενες πρακτικές, αποσκοπώντας αποκλειστικά στο να "κρατήσει" το θεατή. Τέλος, χωρίς κάποιον προφανή λόγο, οφείλω να ομολογήσω, πως παρακολουθώντας την ταινία πολλάκις ανέσυρα από τη μνήμη μου το επίσης ευαίσθητο Snow Cake.


Το Frozen River, απορρίπτοντας φαινομενικά το Αμερικάνικο όνειρο, θα κλείσει με μια μαγική εικόνα. Ένας ήρεμος ήλιος αναπαύεται στα χιονισμένα τοπία. Μια κούνια παιδική αυτοσχέδια, σαν αυτές που ξεπηδούν από την πιο ανοιχτόχρωμη φαντασία σου, φιλοξενεί τρία διαφορετικά παιδιά. Από διαφορετικούς γονείς, από διαφορετικές φυλές, και όμως μοιράζονται την ίδια στοργή, την ίδια αγάπη... Δεν είναι αυτό αρκετό;
Βαθμολογία 5,5/10

Bin-jip

Σκηνοθεσία: Ki-duk Kim
Παραγωγής: South Korea / Japan / 2004
Διάρκεια: 90'

Είναι ανέφικτο να διακρίνεις το όνειρο από την πραγματικότητα. Όμως είναι ακόμα πιο δύσκολο να μην παραδοθείς σε αυτή την ποιητική ελεγεία του Ki-duk Kim.


"Είμαστε όλοι μας άδεια σπίτια που περιμένουν κάποιος να τα ανοίξει". Αυτόν τον ρόλο αναλαμβάνει ένας νεαρός, που δύσκολο να διακρίνεις το βάρος της πραγματικότητας και του ονείρου πάνω του. Μαγεμένη απ' την αύρα του ονείρου, μια κοπέλα κακοποιημένη από την στυγνή πραγματικότητα, θα τον ακολουθήσει ως την ύστατη ένωση. Μαζί θα ανοίξουνε σπίτια, άνευ διακρίσεων, και από τις σχισμές της "διάρρηξης" θα αφήσουν να εισέλθει φως ποιητικό, φως πανανθρώπινης μαγείας. Ακόμα και τώρα, η πραγματικότητα και το όνειρο συγχέονται με δυσδιάκριτο τρόπο. Ο Ki-duk Kim με κινηματογραφική μαεστρία θα υποδηλώσει τη διττή μορφή του κόσμου που μας περιβάλλει. Χρησιμοποιώντας ευρύχωρα ως προς τη φαντασία κάτοπτρα, και απόλυτες ως προς την πραγματικότητα φωτογραφίες. Οι αντανακλάσεις των ειδώλων στα κάτοπτρα και η αποτύπωση τους στο φωτογραφικό film είναι οι δύο όψεις του κόσμου μας. Κάπως αργότερα, σε μία από τις ελάχιστες διαλεκτικές σκηνές, ένας αστυνόμος λέει "το ανθρώπινο μάτι μπορεί να κοιτάξει μόνο 180 μοίρες".


Ο P.Coelho έχει πει: "Η αγάπη δε δοκιμάζεται σε έναν αναπάντεχο χωρισμό, αλλά στη μακροχρόνια οικειότητα". Αυτή η μακροχρόνια οικειότητα που παρατηρείται στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις σχέσεις ιδιοκτησίας, καθιστούν τη ζωή στεγνή, ανέμπνευστη, κυνική και κομπιουτεραρισμένη. Ο Κορεάτης auteur κατηγορεί ξεκάθαρα τον μέσο άνθρωπο για την εθελούσια παράδοση του σε έναν κόσμο ρουτίνας, σε μια ζωή αποστειρωμένη. Ακόμα και όταν η ποίηση εμφανίζεται αιφνίδια στη ζωή του, αυτός ξαφνιασμένος και ενοχλημένος την γρονθοκοπά μέχρι τον οριστικό αφανισμό της. Όμως ακόμα και αυτή η αραχνιασμέμη ζωή μπορεί να γίνει θαύμα. Αρκεί μια σταγόνα όνειρο, και με ευλάβεια να συναντήσεις της ψυχής το άσπρο...


Ο Ki-duk Kim υπογράφει ένα εικονοκλαστικό μεγαλούργημα. Οι συμβολισμοί εμβαθύνουν στα από τη γέννηση μας φιλοσοφικά ερωτήματα. Ο διάλογος είναι σχεδόν ανύπαρκτος, ενώ οι αψεγάδιαστες εικόνες σε ταξιδεύουν στα ουρανοθέμελα της αβύσσου. Ένας ύμνος για τη ζωή, ένα πραγματικό θαύμα. Και μια τελική σκηνή, που προσωπικά συγκαταλέγω στα μεγαλύτερα κινηματογραφικά επιτεύγματα. Σε αυτή θα βιώσουμε την κρυστάλλινη ένωση μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, που αβαρής φτερουγίζουν στο πεντάγραμμο της εσώψυχης μουσικής. Η Ένωση και το μηδενικό βάρος αυτής της αδιόρατης απεραντοσύνης.


Ωστόσο και από αυτή τη δημιουργία δε θα μπορούσαν να απουσιάζουν οι αγαπημένες αναφορές του σκηνοθέτη στη βία. Η βία με την τόση διαφορετική έκφραση ανάλογα το ταξικό επίπεδο απ' όπου προέρχεται. Η βία της εξουσίας και της ανώτερης ταξικής ιεραρχίας εμφανίζεται πλούσια και απερίσκεπτη. Ένα είδος απελευθέρωσης και ικανοποίησης στα μύχια διαβρωμένα ένστικτα. Από την άλλη, στα χαμηλά κλιμάκια της κοινωνικής ιεραρχίας η βία εμφανίζεται εγκλωβισμένη. Σφιχτοδεμένη να περικυκλώνει την ανίσχυρη οργή του ατόμου. Αλλά ακόμα και όταν αυτή γίνεται υπαρκτή, ξεσπάει μόνο παραπλεύρως. Για να επιστραφεί, υπό το βάρος της συνείδησης, στο ίδιο το άτομο. Ως βαθύ σπαρακτικό τραύμα στα εσώψυχα του Ανθρώπου.
Βαθμολογία 9,5/10

Η Εαρινή Σύναξης Των Αγροφυλακών

Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Παραγωγής: Greece / 1999
Διάρκεια: 178'

Ο Δήμος Αβδελιώδης παραδίδει μία από τις σημαντικότερες ταινίες του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου. Ενώ η σκηνοθετική του προσέγγιση αποτελεί πρότυπο προς μίμηση. Με φανερές ενδείξεις αυτογνωσίας αποφεύγει την δραματουργία του πρώτου επιπέδου. Κρατώντας συχνά σε απόσταση την κάμερα από το απεικονιζόμενο πρόσωπο. Δε διστάζει, με εγκράτεια, να δώσει τις ποιητικές διαστάσεις στα κάδρα του, υπογράφοντας μια άρτια δημιουργία και ξεναγώντας τον θεατή σε μια μύχια ερωτική νιρβάνα.


Τέσσερις αγροφύλακες αναλαμβάνουν διαδοχικά, με μια κάπως πλατιά αφήγηση, να επιβάλουν την τάξη στο κυνικά αδιάφορο χωρίο του Θολοποταμίου, προσωποποιώντας ταυτόχρονα και τις τέσσερις εποχές του χρόνου. Το Θολοποτάμι είναι ένα ανιαρό χωριό, όπου η παράλυση του ανθρώπινου πνεύματος είναι βασικό συστατικό σχεδόν όλων των ανθρώπινων όντων. Τίποτα σημαντικό δε συμβαίνει, ενώ οι τέσσερις εποχές, μέσω της κυκλικότητας και της επαναληπτικότητας τους, αποκαλύπτουν καθολικά την ενοχλητική κενότητα και στασιμότητα του πολιτισμού της ανθρωπότητας. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφέρω τη μαεστρική επιτραπέζια σκηνή της Σύναξης που (σκηνικά) μας παραπέμπει στο Alice In Wοnderland. Αλλά ας επιστρέψουμε στο σύμπαν της ταινίας, ένας κόσμος καταδικασμένος σε μια μπρουτάλ διάσταση, γυρίζοντας συστηματικά την πλάτη του στα σημαντικότερα που τον περιστοιχίζουν. Όπου η ομορφιά της ζωής είναι θαμμένη κάτω από τις ανθρώπινες αδυναμίες και συνήθειες. Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ ηχητικά οι Τέσσερις Εποχές του Μότσαρτ γαργαλούν μεθυστικά την ατμόσφαιρα.


Και όμως, οι μαγικές εικόνες βρίσκονται εκεί, ανάμεσα μας. Δοσμένες μέσα από αψεγάδιαστα πλάνα λυρικής ποίησης. Και όμως εμείς τις προσπερνάμε ανέπαφα. Ακόμα και τις στιγμές που σκοντάφτουμε πάνω τους, φροντίζουμε να γυρνάμε επιδεικτικά την πλάτη. Όπως και οι σειρήνες του έρωτα βρίσκονται εκκωφαντικά ανάμεσα μας. Προσδοκώντας, άλλοτε με επιθετικότητα και άλλοτε με μια άγρια τρυφερότητα, για την ανταπόκρισή μας. Πόλεμος και έρωτας μαζί!


Όμως ακόμα και τότε, που κανείς δεν θα την περιμένει, η Άνοιξη θα 'ρθει... Μέσα απ' τον ολάνθιστο κήπο του Παραδείσου, με του ήλιου το άπλετο φως θα στεφανωθεί και του έρωτα τις ανταύγειες θα αφήσει παιχνιδίστικα να ανεμίζουν στον αέρα. Γιατί το θολό ποτάμι της ζωής το υπερβαίνει τελικά μόνο αυτός που ονειρεύεται. Όνειρο = έρωτας για τη ζωή στην ολότητα της. Ονειροπόλος δεν είναι αυτός που ψάχνει μια πόρτα φυγής απ' την πραγματικότητα. Ονειροπόλος είναι αυτός που δεν εγκαταλείπει ποτέ το Αληθινό πεδίο μάχης...
Βαθμολογία 8,5/10