My Blueberry Nights

Σκηνοθεσία: Kar Wai Wong
Παραγωγής: Hong Kong / China / France/ 2007
Διάρκεια: 111'

Οποιοσδήποτε επιχειρήσει κάποια ανάλυση σε ταινία του Kar Wai Wong κινδυνεύει να βρεθεί ανεπανόρθωτα εκτεθειμένος! Διότι ο Kar Wai είναι ο δημιουργός που ξέρει να κρύβει καλά ενδόμυχους στοχασμούς σε τέλειας αισθητικής κινηματογράφηση! Όπου παγιδεύει τόσο τα ανώτερα νοήματα, αλλά και την οπτική του θεατή. Σε μια ονειρική απόλαυση των χρωμάτων, σε μια μεθυστική ατμόσφαιρα!

Αυτή η δημιουργία, που αθλίως μεταφράστηκε "Οι νύχτες μου μακριά σου", φέρει την επίμονη προβληματική του δημιουργού της! Τον στοχασμό στην τριαδικής φύσης των διαστάσεων που υποκινούν αυτό το σπαρταριστά κόκκινο σύμπαν του Kar Wai. 'Έτσι λοιπόν έχουμε χρόνο-χώρο-εσωτερικότητα στο πρώτο επίπεδο του κάδρου. Το ένα συναντά το άλλο, απροσδόκητα, και απαράμιλλα το διαμορφώνει. Μπορεί η ζωή να μοιάζει με ένα νυχτερινό πάρτυ. Ένα πάρτυ όπου οι μουσικές και οι χοροί ξεδιπλώνονται στους πιο τρελούς και ανεξέλεγκτους ρυθμούς. Ντάμες και συνοδοί σε μια αέναη ανταλλαγή. Και εδώ οι ντάμες και οι συνοδοί είναι ο χρόνος, ο χώρος και η εσωτερικότητα του ατόμου. Σε αυτούς τους χορούς μπορούν να σου συμβούν αλλόκοτα πράγματα. Δεν έχει σημασία αυτός που κρατάς στα χέρια σου. Το μυαλό σου μπορεί να βρίσκεται σε μακρινούς τόπους, ή και σε αλλοτινά σύμπαντα. Προκαλώντας κινηματογραφικές εναλλαγές στον εσωτερικό σου κόσμο, από φιλήδονη απόλαυση ως την ύστατη αδιαφορία. Όμως κάποια στιγμή η νύχτα θα περάσει. Και το μόνο που θα αφήσει θα είναι οι μνήμες, μνήμες διάχυτες στον αέρα, να συγκρατούν ανεκπλήρωτους πόθους και αύριο χαμένα. Μα θα μπορείς να φωνάξεις πως νίκησες τον χρόνο, αν μπορέσεις να εξασφαλίσεις άλλη μια νύχτα.

Αυτές τις διαστάσεις απεικονίζει με το βαθύ του κόκκινο ο Kar Wai Wong, με τα αεράτα κάδρα του. Που συνθέτουν στο ίδιο μοτίβο μια διαφορετική ατμόσφαιρα. Μπορεί να λείπουν οι πιεσμένοι χώροι του Hong Kong αλλά και σε αυτούς τους αεράτους της Αμερικής στριμώχνεται σε όλο το φάσμα των χρωμάτων το πιο μικρό στίγμα της εσωτερικότητας που ψάχνει να βρει έκφραση. Σε μια αναπαράσταση του εσωτερικού, χρονικά αλλοιωμένη σε σχέση με τους κώδικές του υπαρκτού κόσμου. Τις διαστάσεις που προαναφέραμε ερμηνεύει η Norah Jones. Δείχνοντας πως κατέχει και την υποκριτική τέχνη ισάξια με αυτή της μουσικής! Μια νεαρή γυναίκα που βγαίνει από μια μεγάλη σχέση. Θύμα η αλλαγή. Η ζωή αλλάζει, τα συναισθήματα αλλάζουν, οι άνθρωποι αλλάζουν καθώς ο χρόνος σκορπά από πάνω τους τα μαύρα του σύννεφα. Εκεί θα συναντήσει σε κάποιο τοπικό καφέ τον Jude Law. Τον άντρα που θα της ξυπνήσει πορφυρούς πόθους, οι οποίοι θα περιοριστούν και θα φουντώσουν σε μια εσωτερική ανείπωτη πραγματικότητα. Η Norah θα φύγει! Κάποιες ανεξήγητες δυνάμεις πολλές φορές σε καλούν σε άλλους τόπους. Τα προσχήματα υπάρχουν. Και εδώ δικαιολογούνται υπό την ανάγκη εργασίας και αγοράς ενός πολυτελή αυτοκινήτου. Η αλήθεια βρίσκεται όμως σε κάποιες μνήμες που πρέπει να ξεθωριάσουν, και για αυτό σε καλούν άλλοι τόποι. Έτσι περιπλανώμενη μακριά από την Νέα Υόρκη (Η οποία εμφανίζεται σαν το λιμάνι, και η κατοικία των ανεξέλεγκτων συναισθημάτων της Norah). Βρίσκει διάφορες δουλειές, και ταυτόχρονα μοιράζεται τις ιστορίες κάποιων περαστικών ανθρώπων που ο χώρος και ο χρόνος συμπτωματικά τους ένωσε. Πρόκειται για τον David Strathairn έναν φιλήσυχο άντρα με σμπαραλιασμένη καρδιά. Η οποία κάθε νύχτα πνίγεται σε λίμνες οινοπνεύματος για να μάθει να υποφέρει τα σημάδια του πόνου. Καθώς ο χρόνος άλλαξε την πρότερα υγιή σχέση του με τη γυναίκα του. Θα γνωρίσει την γυναίκα του, την εκθαμβωτική Rachel Weisz. Μια γυναίκα απομακρυσμένη από τα αληθινά μηνύματα του εαυτού της. Σε αυτή ο χρόνος έχει άλλο τίμημα. Της φέρνει μια στιγμή, όπου δεν υπάρχει επιστροφή. Ο αιφνίδιος θάνατος του άντρα της βγάζει στο προσκήνιο την μέχρι πρωτινός θαμμένη ανθρώπινη της πλευρά. Ξέρει πως τίποτε δεν θα ξεγίνει. Και τυραννικές μνήμες θα βουίζουν στο κεφάλι της μέχρι πάλι να τις σβήσει ο χρόνος. Για να γίνει αυτό, επιλέγει και αυτή την περιπλάνηση σε ξένους τόπους. Και τέλος η Norah θα γνωρίσει την μοιραία γυναίκα και πολύ θυληκή Natalie Portman. Μια παθιασμένη παίκτρια του τζόγου. Μια παίκτρια που έμαθε να μην εμπιστεύεται κανέναν πέρα από το αυτάρεσκο εγώ της. Έτσι αυτό το ανέπαφο του εσωτερικού της κόσμου την μετατρέπει σε μια άπληστη ακόλουθο του χρήματος. Κανείς όμως δεν ξεφεύγει από τον χρόνο, όπως μαρτυρά η εσώψυχη της εξομολόγηση λεπτά μετά τον θάνατο του πατέρα της! Η χρονολογική και η χωροταξική θέση των ατόμων αυτών συνέπαισαν, και έτσι συνοδηγήσαν το τραίνο της ζωής από κοινού για λίγο. Η Norah μέσα από αυτές τις μικρές συναντήσεις θα προσπαθήσει να βρει τον εαυτό της. Όμως θα καταλάβει πως οι μορφές τους δεν είναι παρά αλλοιωμένα είδωλα, σαν αυτά σε καθρέφτη λούνα πάρκ. Γιατί το μόνο που ένωνε τον κόσμο της με τον δικό τους είναι η σύμπτωση των δυο "χειροπιαστών" διαστάσεων, του χώρου και του χρόνου. Και ξέρει πως για να βρει τον εαυτό της πρέπει να κοιτάξει λίγο μακρύτερα. Στην τρίτη διάσταση, την εσωτερικότητα της. Της τρίτης απροσδιόριστης διάστασης, που αχνοφαίνεται καθώς ξετυλίγεται το κουβάρι των ενδόμυχων αισθήσεων. Και αυτές είναι που την κρατούν σε μια "ανεξήγητη" επικοινωνία με τον Jude Law. Το βλέμμα της ολοένα θα βρίσκει εκεί τον εαυτό της. Γιατί αυτή είναι η μόνη διάσταση που μπορεί να εντοπίσει κάποια στοιχεία της ταυτότητας της. Η διάσταση που είναι ικανή να σπάσει το ασύμπτωτο του χωροχρόνου, και το μόνο που μένει είναι η προσπάθεια. Έτσι με την δύναμη της σκέψης, και την υπακοή των εσώκρυφων μηνυμάτων καταφέρνει να ενώσει 100αδες απομακρυσμένες από το "λιμάνι" μέρες. Και η ανάσα του ονείρου θα απελευθερωθεί τον συγχρονισμό των τριών αυτών διαστάσεων! Τον συγχρονισμό αυτόν μας τον φυλάει για το τέλος ο Kar Wai. Με την Norah και τον Jude, να συναντιούνται με τον χρόνο να μοιάζει, τουλάχιστον προσωρινά, νικημένος! Κλείνοντας έτσι με αισιοδοξία και δίνοντας στο κινηματογραφικό ζευγάρι άλλη μια νύχτα ξέφρενου χορού και μοναδικών αισθήσεων.

Για να κάνει όλα αυτά ορατά ο Kar Wai Wong επιστρατεύει διάφορα φίλτρα στην ακονισμένη του κάμερα. Το ερωτικό κόκκινο, το ξεσαλωτικό μοβ αλλά και άλλα έντονα χρώματα που επιστρατεύονται για να περιγράψουν κύρια την εσωτερική κατάσταση των ηρώων του. Εσωτερική κατάσταση που εκδηλώνεται με την οπτικοποίηση μικρών σκιρτημάτων στα εκφραστικά πρόσωπα των ηρώων του, αλλά και με τα γνωστά παγώματα του χρόνο που περισσότερο απ' όλο αγαπήσαμε στο "2046". Ωστόσο πέρα από την εμφανή πανηγυρική στάση μου για την ταινία έχω να κάνω και κάποιες ενστάσεις. Αυτή η αλληγορική ταινία του Kar Wai τοποθετείται περισσότερο από ποτέ σε έναν ρεαλιστικό κόσμο. Καφετέριες στο περιθώριο της Νέας Υόρκης, μπαρ, καζίνο, ανθρώπινες σχέσεις που πουθενά δεν κρατούν το υπόβαθρο τους. Καθώς ο Kar Wai αν και χρησιμοποιεί των εξωτερικό κόσμο, χαρακτηριστικά του γυρίζει την πλάτη. Κάνοντας κατά τη γνώμη μου την ταινία σε ορισμένα σημεία αδύναμη να περιγράψει το χειροπιαστό μέσα στον κόσμο! Αιτία αυτού νομίζω είναι το πολύ σφιχτό μοντάζ στην καρδιά του μύθου, παραγκωνίζοντας απαραίτητες αφηγηματικές αναφορές! Ενώ τέλος, πικρή γεύση μου άφησε και ο Jude, σε μια επίπεδη προσπάθεια να γίνει απλά ο εκμαιευτής του πόθου!

Το 2007 φεύγει, μας άφησε όμως μια ακόμα σπουδαία ταινία. Όσα λέω παραπάνω είναι απλά το βλέμμα μου στην ταινία. Μην απορείτε αν τα θεωρήσετε άσχετα διαβάζοντας τα, ο Wong είναι ο αρχιτέκτονας ονειρικών δημιουργών αφήνοντας τους πολύ αέρα να διαμορφωθούν και να αναπνεύσουν ως και εξατομικευμένα στις ψυχές των θεατών του...
Βαθμολογία 8,5/10

Ballon rouge, Le

Σκηνοθεσία: Albert Lamorisse
Παραγωγής: France / 1956
Διάρκεια: 36'

Μια μικρού μήκους ταινία από τον ταλαντούχο Lamorisse, που αξίζει να δει κανείς για να θαυμάσει την διακριτική γοητεία του cinema, και κατ' επέκταση της εικόνας!

Το κόκκινο μπαλόνι είναι μια ταινία σκηνοθετημένη στην τελειότητα, με τον εσωτερικό χρόνο να κουρδίζεται σε συχνότητες Λονδρέζικου ρολογιού, το ρεπεράζ των χώρων παρά πάνω από μαγευτικό στο οπτικό πέρασμα του θεατή και μια λιτή ατμόσφαιρα να σε συνθλίβει ως τα βάθη των αντοχών σου! Και όλα αυτά με ελάχιστα μέσα, με ένα καλοδουλεμένο μοντάζ μα κυριότερα με πολύ μεράκι!

Ο μικρός ήρωας ανακαλύπτει ένα παρατημένο κόκκινο μπαλόνι, που χρωματικά διαφέρει από το μολυβί Παρίσι, και το ξεκρεμάει από τον στύλο για να γίνει ο καλύτερος του φίλος! Το μπαλόνι που πρότερα όλοι αδιαφορούσαν, γίνεται ο πολυπόθητος καρπός όλων των παιδιών. Γιατί έχει μια μοναδική ιδιότητα! Να ακολουθεί παντού τον μικρό μας ήρωα! Σαν την συνείδηση, σαν τον βαθύτερο εαυτό, που ο μικρός δεν απαρνήθηκε! Που σφιχτά κράτησε, και συντέλεσε μια μαγική διαφορετικότητα! Ενός ωραίου ανθρώπου, ξένου από τον κόσμο, αλλά που με πίστη στις δυνάμεις του χωρίς ίχνος βεβηλ;vματος των γύρω του βαδίζει σε ένα μέλλον που μοιάζει μάλλον δύσκολο! Οι μικροί διεκδικητές του μπαλονιού λυσσαλέα το επιζητούν! Δεν έχουν καταλάβει πως τόσο σύντομα έχασαν την αθωότητα τους, και πως μανιασμένοι από παράξενες δυνάμεις που ούτε καν ελέγχουν εκφράζουν έναν κακεντρεχή ανταγωνισμό! Οι κύκλοι των μεγάλων πάλι, εξοστρακίζουν αυτό το μπαλόνι και τον μικρό όσο μακρύτερα μπορούν! Και ας ο πιτσιρίκος τους ξεγελάει, καταλαβαίνουν πως αυτή η γνήσια διαφορετικότητα θα είναι το μίασμα για την κοινωνία που χτίζουν! Και η συμπεριφορά τους ποικίλει από δυσφορία ως τιμωρία! Τελικά ο μικρός μπορεί να βρίσκει τραγικό τέλος σε αυτή την ζωή, όμως ο Lamorisse μας φυλάσσει ένα λυτρωτήριο finale που υποδηλώνει το πέρασμα σε μια άλλη αιώνια ζωή!

Η ταινία χρωστάει τα πάντα στην αριστουργηματική γραφή του δημιουργού, αλλά και τον τρόπο που το σενάριο ψιθυριστά κοινωνεί τα μηνύματα!
Βαθμολογία 9/10

Man Push Cart

Σκηνοθεσία: Ramin Bahrani
Παραγωγής: Usa / 2005
Διάρκεια: 85'

Ο Ramin Bahrani μόλος 30 ετών έκανε μια αληθινή ταινία, με πλεονάζουσα ωριμότητα! Μια ταινία που όσο και αν κάποιοι θέλουν να την κατατάξουν σαν ένα γενικόλογο μεταναστευτικό ντοκιμαντέρ απλά αποτυγχάνουν να πιάσουν την ουσία της! Η ταινία καταπιάνεται με τον ήρωα της και μόνο, έναν έντιμο βιοπαλαιστή από το Πακιστάν, καταγράφοντας έναν καθημερινό Γολγοθά υπό το πρίσμα μιας αξιέπαινης αξιοπρέπειας που ποτέ δεν ανταμείβεται από τους άλλους! Αλλά η ίδια ανταμοιβή είναι να μπορείς να την κρατάς, ότι πιο ακριβό για τον εαυτό σου!

Αυτή η ανεξάρτητη παραγωγή με το πενιχρό budget διδάσκει πως το αποτέλεσμα δεν πηγάζει από την ευκολία, αλλά από το μεράκι. Ο ήρωας μας ο Αχμαντ(Ahmad Razvi) είναι ένας Πακιστανός με μια τρυφερή αξιοπρέπεια και εντιμότητα πρώτα προς τους γύρω του και μετά προς τον εαυτό του! Ο Αχμαντ λοιπόν τοποθετείται στην σκληρή πραγματικότητα του Δυτικού κόσμου σέρνοντας ένα καρότσι με καφέ και ντόνατς για όλους αυτούς τους "πλούσιους" τύπους της πόλης που αδιάφοροι και άσκοπα περιπλανιούνται σε ένα σύμπαν χωρίς ουσία! Η σκληρή αυτή πραγματικότητα με την οποία συντονίζεται ο κόσμος τον φέρνει αδύναμο να διεκδικήσει την επαφή με τον ανήλικο και ορφανό από μητέρα γιο του, τον καθιστά το υποτιμημένο είδωλο στα μάτια των Δυτικών, του υπενθυμίζει πως δεν είναι αποδεκτός σε οποιονδήποτε κύκλο. Δεν είναι αποδεκτός ούτε στους φερόμενους φίλους του, οι οποίοι έχουν ανάγκη να του κολλήσουν ετικέτα εθνικού ροκ σταρ για να τον βάλουν στην "χλιδάτη" παρέα τους. Δεν είναι αποδεκτός από τον έρωτα. Ο έρωτας γυρίζει την πλάτη στους κοινωνικά ασθενέστερους, και τους υπενθυμίζει πως τα δικαιώματα τους έρχονται υπόλογα σε όσα είδωλα και πρότυπα ο κόσμος "χτίζει"! Και τον καθιστά βιδωμένο σε μια καροτσοκαντίνα που μέλλει να είναι το όνειρο του, ω ειρωνεία!

Ο Αχμάντ παρ' όλα αυτά με την ζωή του μας δίνει την πραγματική σημασία της λέξης πλούσιος. Μια προσωπικότητα με πολύ εσωτερικό βάθος, που υπομένει το κοινωνικό άδικο, κρατάει το δίκαιο να το χαρίσει, σε όσους τυφλούς(αδιάφορους θρονιασμένους στη βολή τους) ενδιαφερθούν, με την ζωή του. Ιδιοκτήτης μιας ιδιότυπης αξιοπρέπειας κάνει οποιαδήποτε δουλειά μπορεί να του επιφέρει έσοδα. Χωρίς την παραμικρή υπόνοια σνομπισμού στα όσα μικρά μπορούν κάτι να αποφέρουν. Κρατάει υποκινήτριες τiς γνήσιες ανάγκες του για επαφή με τον γιο του, αλλά και τα αυθεντικά συναισθήματα του! Υπομένει καρτερικά, αδιαφορώντας και βαδίζοντας τον δικό του Γολγοθά, προσβολές που στα αυτιά άλλων ευφάνταστων ανθρώπων θα έσπερνα την διχόνοια. Και απλόχερα δίνει από το υστέρημα του την δική του φροντίδα. Τηρώντας το γράμμα του νόμου, σε μια κοινωνία που άνισα παιχνίδια του στήνει πίσω από την πλάτη! Σε μια κοινωνία που θα κατασπαράξει ακόμα και το μικρό όνειρο μιας καντίνας, σε μια κοινωνία που δε λογαριάζει από αξιοπρέπεια και αποκλειστικά βασίζεται στον νόμο των μικρών και των μεγάλων ψαριών!

Η ταινία που πρωτοπροβλήθηκε στη χώρα μας στο φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης το 2005 είναι ένα μικρό αριστούργημα! Πολύ μεγάλη εντύπωση μου έκανε πως ο Ramin Bahrani χειρίζεται τις κλιμακωτές εξάρσεις της ντοκυμαντεριστικής καταγραφής, με την δραματουργική κορύφωση. Ντοκυμαντεριστικά, με άπλετο ρεαλισμό, μας περιγράφει έναν βιοπαλαιστή μέσα σε μια ζούγκλα ανθρώπων. Χωρίς ίχνος εκβιασμού και κορωνάτες διαμαρτυρίες προς το αυτονόητο φτιάχνει και τοποθετεί τον ήρωα του. Ενώ δραματουργικά κορυφώνει αυτά που φαντάζουν μικράτα, σε σοκαριστικής ποιότητας σκηνές. Με πρωτεργάτη το αποπνιχτικό μαύρο στους απρόσωπους δρόμους της Νέας Υόρκης. Το μαύρο της μοίρας του πρωταγωνιστή! Και όλα αυτά μπλέκονται μεταξύ τους, χωρίς την παραμικρή σύγχυση, χωρίς την παραμικρή υπερβολή, με τρομερό ρυθμό και δύναμη! Κάτι που με πολύ λιγότερη επιτυχία είδα στο πρόσφατο Road to Guanatanamo! Κλείνω αυτή την μικρή κριτική πλέκοντας το εγκώμιο και του Ahmad Razvi που μπήκε 1000% στο πετσί του ρόλου!
Βαθμολογία 9/10